Nhà buôn bán thì cuối năm lo hai bàn: bàn gia tiên trên nhà, bàn Thần Tài dưới tiệm. Bàn Thần Tài đặt sát đất, nhỏ, nên hay bị làm qua loa — mà đây lại là bàn khách vào tiệm nhìn thấy đầu tiên.
Bài này gom mấy việc theo thứ tự: dọn cuối năm, cúng ngày Tết, nghỉ Tết đóng cửa, rồi mở hàng đầu năm.
Dọn bàn cuối năm
Trước Tết nhiều nhà lau dọn kỹ một lần, gọi là "tắm ông".
Cách làm và mấy chỗ hay hỏng, chúng tôi đã nói riêng ở bài này. Tóm gọn: khăn sạch riêng, nước ấm, nhiều nhà pha rượu gừng hoặc nước lá bưởi; lau xong phải lau khô hẳn rồi mới đặt lại.
Vài chỗ riêng của bàn Thần Tài mà bàn gia tiên không có:
- Bàn đặt sát đất nên bụi và dầu mỡ bám nhiều hơn, nhất là tiệm ăn uống. Mặt kính, mặt gỗ lau xong nhìn khác hẳn.
- Ba hũ gạo – muối – nước để nguyên cả năm. Nhiều nhà tới đêm giao thừa mới đổ ra, rửa hũ, cho gạo muối nước mới vào.
- Ông Cóc (nếu có) cũng lau luôn.
- Tấm kính hoặc vách sau lưng hay bị ám khói vàng, lau bằng khăn ẩm rồi lau khô.
Bàn Thần Tài mấy ngày Tết
Bàn này ngày thường vốn nhẹ, Tết thì làm kỹ hơn chút:
- Hoa tươi mới — bình nhỏ thôi, cắm cao quá là che mất hai ông.
- Đĩa trái cây mới.
- Bánh mứt, bánh tét — nhà nào cúng thì để một đĩa nhỏ.
- Thay nước kỷ chén.
- Nhiều nhà thắp nhang đều mấy ngày Tết như bàn gia tiên.
Cỡ mâm quả nên vừa. Bàn Thần Tài thấp và hẹp, bày cao là che kín, đứng ngoài nhìn vô không thấy hai ông.
Ngày thường cúng ra sao thì chúng tôi kể ở bài này.
Đóng cửa nghỉ Tết thì tính sao
Câu này ít thấy ai viết mà nhà buôn bán nào cũng gặp. Đóng cửa về quê một tuần thì không ai thắp nhang, hoa héo, nước cạn.
Trước khi đi, dọn một lượt:
- Bỏ hết trái cây dễ hư. Về tới nơi mà mâm quả mốc thì vừa phí vừa khó coi. Để lại loại để lâu được như bưởi, thanh long, hoặc bỏ trống cũng không sao.
- Thay nước đầy trong kỷ chén.
- Tắt hết đèn dầu, dập hết nhang. Đây là điều quan trọng nhất — tiệm đóng cửa cả tuần, không ai trông.
- Rút bớt điện nếu bàn có đèn điện, trừ khi bạn chắc chắn về dây và ổ cắm.
- Bỏ hoa tươi ra, hoặc thay bằng hoa để lâu được.
Về tới nơi thì lau dọn, thay nước, cắm hoa mới, thắp nhang lại như thường. Không cần làm lễ gì đặc biệt.
Mở hàng đầu năm
Ngày mở hàng thì mỗi nhà một kiểu: có nhà mở mùng 2, có nhà mùng 6, có nhà đợi qua rằm. Nhiều người coi ngày, nhiều người cứ chọn ngày tiện việc buôn bán.
Cách nhiều nhà làm buổi mở hàng:
- Mở cửa, dọn dẹp, lau lại bàn Thần Tài.
- Thay nước, cắm hoa mới, bày đĩa trái cây.
- Có nhà bày thêm mâm nhỏ: bánh, chè, xôi, hoặc bộ tam sên.
- Thắp nhang, khấn vài câu bằng lời của mình — xưng tên, xưng chỗ buôn bán, mong năm mới việc làm ăn được thuận.
Không cần bài khấn cầu kỳ. Nhà nào muốn khấn theo bài thì dùng bản trong bài Cúng đầu năm.
Còn vía Thần Tài mùng 10
Mốc lớn nhất đầu năm với người buôn bán là ngày vía Thần Tài, mùng 10 tháng Giêng. Hôm đó nhiều nhà làm mâm đầy đủ hơn, có nhà mua vàng lấy may.
Ngày vía cúng gì, cúng lúc nào, bày bàn ra sao — chúng tôi kể riêng trong bài này.
Đây là chuyện cầu may đầu năm của người làm ăn, làm cho vui cửa vui nhà. Còn buôn bán ra sao thì vẫn là chuyện của hàng họ và cách mình đối với khách.
Trước Tết muốn thay đồ mới
Cuối năm cũng là lúc nhiều nhà thay mấy món đã cũ trên bàn Thần Tài: kỷ chén mẻ, lọ hoa nứt, đĩa trái cây xước, bát hương ố.
Muốn thay thì xem bài này trước khi đi mua — nhất là chuyện đo cho vừa tủ, vì bàn Thần Tài lòng hẹp, mua về không vừa là chuyện xảy ra hoài.
Bài viết bởi Nhà Quang Vinh