Bàn thờ Thần Tài đặt sát đất, ngay lối ra vào, cạnh chỗ xe cộ qua lại. Bụi bám nhanh hơn mọi bàn thờ khác trong nhà. Cuối năm nhìn lại thấy chân nhang tua tủa, mặt tủ mờ, hũ gạo ố vàng.
Bài này nói cách dọn: việc nhỏ làm hằng ngày, việc lớn làm mỗi năm.
Việc hằng ngày
Lau bụi mặt tủ, thay nước, bỏ hoa héo và trái cây bắt đầu hư. Chừng hai phút.
Nên để riêng một cái khăn chỉ dùng cho bàn thờ, giặt sạch phơi khô, cất chỗ riêng. Đừng dùng chung khăn lau bàn ghế hay lau bếp.
Việc lớn mỗi năm
Nhiều nhà giữ lệ dọn lớn một lần vào dịp cuối năm, gần Tết. Cũng có nhà làm trước ngày vía mùng 10 tháng Giêng, có nhà làm cuối tháng hoặc ngày 14 âm hằng tháng.
Không có ngày nào là bắt buộc. Nhà nào quen mốc nào thì giữ mốc đó. Không có mốc thì chọn lúc tiệm vắng khách, làm cho thong thả.
Dọn lớn gồm mấy việc:
- Lau tượng.
- Tỉa bớt chân nhang.
- Rửa kỷ chén, lọ hoa, đĩa đựng trái cây.
- Lau hũ gạo – muối – nước.
- Lau kỹ trong khám, mấy góc khuất phía sau tượng.
Lau tượng, hay còn gọi là "tắm ông"
Cách quen thuộc: dùng nước lá bưởi, nước gừng hoặc rượu gừng, lấy khăn mềm lau khắp tượng, xong lau khô rồi mới đặt lại chỗ cũ.
Mấy điều nên biết trước:
- Đặt tượng xuống chỗ sạch, lót khăn. Tượng sứ và lưu ly rất trơn khi ướt. Phần lớn tai nạn sứt mẻ xảy ra đúng lúc lau dọn, chứ không phải lúc thờ.
- Lau khô hẳn rồi mới đặt lại. Còn ướt thì bụi bám lại liền, nước đọng lâu ngày làm ố chân tượng.
- Đừng dùng nước tẩy, cồn mạnh hay bùi nhùi sắt. Tượng sơn hoặc dát nhũ sẽ tróc màu.
Tượng để lâu năm thì bạc màu, ám khói nhang — chuyện thường, không phải hỏng.
Tỉa chân nhang
Chân nhang dày quá thì nhang mới khó cắm, và cắm không sâu dễ ngã.
Cách nhiều nhà làm: rút bớt, chừa lại vài chân trong bát cho gọn. Phần rút ra thì nhiều nhà đem hoá cho sạch sẽ.
Đừng vứt chân nhang cũ chung với rác sinh hoạt. Không phải vì sợ gì cả — chỉ là nhìn không phải phép.
Có được xê dịch bát hương không
Nhiều nhà kiêng xê dịch bát hương, dọn xong đặt lại đúng chỗ cũ, thậm chí lau ngay tại chỗ chứ không nhấc lên.
Nhà nào không quen kiêng thì nhấc ra lau cho sạch rồi đặt lại. Cả hai kiểu đều có nhà làm.
Nếu chưa yên bụng, cách chắc ăn nhất là lau tại chỗ: một tay giữ bát, một tay lau, không nhấc khỏi mặt tủ. Vừa sạch vừa khỏi phải nghĩ ngợi.
Mấy món hay bị bỏ quên
Dọn bàn thờ mà chỉ lau tượng với mặt tủ thì mới xong một nửa. Hay quên nhất:
- Bên trong hũ gạo, hũ muối. Gạo để lâu có thể có mọt.
- Đáy lọ hoa. Nước cắm hoa để lâu rất hôi.
- Kỷ chén. Chén nước lâu ngày đóng vòng cặn ở đáy.
- Phía sau tượng và trong góc khám. Chỗ này bụi đóng dày nhất mà nhìn từ ngoài không thấy.
- Đĩa cắm nhang khoanh. Tàn nhang bám thành lớp dày, dễ bắt lửa.
Trước khi bắt tay vào
Rửa tay sạch, thắp nén nhang thưa một câu xin phép dọn dẹp. Xong việc thì thắp nhang lại, thay nước mới, cắm bình hoa tươi.
Không cần lễ lạt gì thêm. Dọn dẹp là việc chăm sóc, không phải nghi lễ lớn.
Sạch là đủ đẹp
Bàn thờ chăm kỹ nhìn ra ngay, không cần đồ đắt tiền. Cái tủ gỗ thường mà mặt bóng, chén nước trong, hoa tươi, chân nhang gọn — nhìn vô là biết nhà có để tâm.
Ngược lại, tủ chạm cầu kỳ mà bụi phủ, hoa khô quắt thì có sang tới đâu cũng vậy thôi.
Bài viết bởi Nhà Quang Vinh