Sắp khai trương, hoặc vừa dọn qua chỗ mới, ra tiệm đồ thờ hỏi mua bàn Thần Tài. Người bán đọc một hơi hai chục món: tủ, tượng, bát hương, kỷ chén, hũ gạo muối, ông cóc, tấm hậu, đèn, ống hương…
Nghe xong hơi choáng, mà cũng không biết món nào cần thật, món nào bày cho đẹp.
Bài này nói thẳng: cần đúng mấy món, và món nào có cũng được, không có cũng không sao.
Bảy món là đủ
Có đủ bảy món này thì đã là một bàn thờ Thần Tài đàng hoàng:
- Tủ (khám) Thần Tài — loại thấp, để sát nền
- Cặp tượng Thần Tài – Ông Địa
- Bát hương — một cái
- Kỷ chén nước — ba chén hoặc năm chén
- Lọ hoa — một cái
- Đĩa hoặc mâm bồng đựng trái cây — một cái
- Bộ ba hũ gạo – muối – nước
Hết. Bảy món.
Mỗi món để làm gì
Tủ thấp, sát nền. Đây là chỗ nhiều người thắc mắc: sao không để cao cho trang trọng? Vì hai vị này coi chuyện đất đai, ngồi sát đất mới đúng chỗ. Thấp không phải là kém trọng.
Bát hương đặt chính giữa, phía trước hai ông. Một cái là đủ.
Kỷ chén nước. Ba chén là thường gặp nhất, năm chén cũng có nhà dùng. Nước thay mới thường xuyên, đừng để cạn hay đóng cặn.
Lọ hoa và đĩa trái cây để hai bên cho cân: hoa một bên, quả một bên.
Ba hũ gạo – muối – nước là nét riêng của bàn Thần Tài, bàn thờ ông bà không có. Nhiều nhà để nguyên cả năm, tới đêm giao thừa mới đổ ra, rửa hũ rồi cho gạo muối nước mới vào.
Có thêm thì tốt, thiếu cũng không sao
- Bài vị hoặc tấm liễn chữ Hán nền đỏ chữ vàng dựng trong cùng. Đây là nét gốc Hoa rõ nhất trên bàn Thần Tài.
- Tấm hậu (hào quang) sau lưng hai ông. Trang trí.
- Cặp đèn. Đèn dầu, đèn lưu ly hay đèn điện đều được. Nhiều tiệm để sáng suốt ngày.
- Ống cắm hương, đĩa cắm nhang khoanh. Nhang khoanh cháy lâu, hợp hàng quán mở cả ngày.
- Lư đốt trầm nếu tủ rộng. Tủ nhỏ thì thôi, thắp nhang vô bát hương là được.
Ông Cóc, Tỳ Hưu, Long Quy thì sao
Mấy món này là đồ bày theo quan niệm dân gian, không phải đồ thờ. Nhà nào quen bày thì cứ bày — riêng Ông Cóc thì trong Nam phổ biến tới mức nhiều người tưởng là món bắt buộc.
Không có cũng không thiếu. Bàn thờ vẫn đủ.
Mấy món hay bị xếp nhầm vào bàn Thần Tài
Chỗ này hay lấn cấn nhất lúc đi mua.
Tượng Di Lặc. Di Lặc là Phật, nên không để trong khám ngang hàng hoặc thấp hơn hai ông. Muốn trưng thì để trên nóc tủ — tức là cao hơn. Trong Nam nhiều nhà làm vậy, không sai. Hoặc để hẳn kệ cao, quầy, phòng khách.
Quan Công. Cũng vậy: thờ riêng một bàn hay kệ cao, không chung khám thấp với Thần Tài.
Thác nước, non bộ mini. Đồ trang trí. Để sát bàn thờ lâu ngày sinh ẩm, hại gỗ và làm nhang khó cháy.
"Ông Thần Phát". Đi mua mà được giới thiệu thêm ông này thì nên biết: đây nghiêng về cách gọi trong giới bán tượng hơn là một vị có sẵn trong bộ. Thích thì mua, không mua cũng không thiếu ông nào.
Ba câu hay hỏi kèm
Ba chuyện này chúng tôi viết riêng cho đỡ dài:
- Trong bát hương đựng gì, có cần thất bảo không → Nhà trong Nam thờ mấy bát hương?
- Đặt bàn chỗ nào, ai bên trái ai bên phải → Vì sao thờ Thần Tài – Ông Địa?
- Vía mùng 10 tháng Giêng cúng gì → Cúng đầu năm: vía Thần Tài mùng 10 và rằm tháng Giêng
Mua một lần, dùng nhiều năm
Bàn Thần Tài mua một lần rồi để đó rất lâu, nên đáng bỏ công chọn kỹ hai món: cái tủ và cặp tượng. Hai món này nhìn mỗi ngày, và cũng khó đổi nhất sau khi đã đặt vào chỗ.
Còn chén, lọ hoa, đĩa trái cây thì sứt mẻ lúc nào thay lúc đó, bình thường.
Cuối cùng vẫn là chuyện giữ gìn
Bàn thờ sang tới đâu mà bụi bám, hoa héo, nước cạn thì cũng không ra bàn thờ. Ngược lại, cái tủ gỗ mộc với bảy món cơ bản mà ngày nào cũng lau, cũng thay nước, thắp nén nhang — nhìn vô là biết nhà có chăm.
Cần bao nhiêu đó thôi.
Bài viết bởi Nhà Quang Vinh