Lau dọn xong, đặt tượng lại thì thấy mẻ một góc. Hoặc lỡ tay, ông Địa rơi xuống nền, sứt mất chóp quạt.
Câu hỏi tới liền: bỏ luôn hay thờ tiếp? Và nếu thay thì thay một ông, hay phải thay luôn cả cặp?
Chúng tôi bán đồ thờ, năm nào cũng nghe hai câu này. Trả lời cho gọn.
Mẻ nhỏ thì cứ thờ tiếp
Chỗ mẻ ở gờ, ở đế, ở phía sau, đứng ngoài nhìn vô không thấy — cứ để thờ bình thường.
Cứ nhìn vô, thấy còn coi được thì thôi, không cần thay.
Tượng thờ lâu năm thì bạc màu, ám khói nhang. Chuyện thường, không phải hư.
Hư nhẹ thì sửa trước, thay tính sau
Sứt một mảnh nhỏ mà còn giữ được mảnh vỡ thì gắn lại được. Không tự làm thì nhờ người khéo tay dặm lại, sơn phủ chỗ dặm cho ăn màu.
Sửa xong nhìn vẫn thấy chỏi thì mới tính chuyện thỉnh pho mới. Thứ tự là vậy: sửa trước, thay sau.
Hỏng một ông có phải thay cả cặp không
Không cần đâu. Bán bao nhiêu năm nay, chúng tôi chưa thấy ai bắt phải thay cả hai. Khách thay một ông rồi thờ tiếp là chuyện thường.
Nhà nào chưa yên bụng, muốn thay cả cặp cho đồng bộ thì cũng chẳng sao. Tuỳ nhà.
Thay một ông thì chọn sao cho hợp
Thay lẻ được, nhưng chọn không khéo thì hai ông đứng cạnh nhau nhìn chỏi. Hai chuyện nghề nên biết trước, kẻo mua về rồi mới thấy:
- Cùng một mẫu nhưng khác lô men thì màu vẫn lệch. Men sứ mỗi mẻ nung ra một sắc, không mẻ nào giống hệt mẻ nào.
- Tượng cũ ám khói nhang nhiều năm luôn đậm hơn tượng mới, dù ban đầu là cùng một cặp.
Nên khi thay một ông, cứ đưa ảnh ông còn lại cho tiệm, tìm pho cùng cỡ, cùng dáng, tông men gần nhất. Hai ông ngồi cạnh nhau mà cân đối thì nhìn vô mới thuận mắt.
Còn muốn hai ông thật đều màu, đều nước men, thì thay cả cặp là chắc ăn nhất — cùng một lô ra lò, khỏi phải canh gì hết. Nhà nào chưa cần tới mức đó thì thay một ông vẫn thờ bình thường; vài tháng khói nhang phủ lên là cũng đều lại.
Muốn thay thì cần đưa gì cho tiệm
Tìm đúng pho cùng cỡ dễ hơn nhiều nếu có:
- Ảnh chụp cặp tượng đang thờ, chụp thẳng mặt và chụp nghiêng.
- Chiều cao đo được của pho còn lành, đo từ đế lên đỉnh đầu, bằng thước dây.
Đừng ướm chừng bằng gang tay hay nói cỡ theo trí nhớ. Tượng chênh nhau vài phân là đặt cạnh nhau thấy ngay.
Pho tượng cũ thì để đâu
Không có chỗ nào là chỗ chung cho mọi nhà. Nhưng làm theo thứ tự này thì ổn:
- Hỏi chùa trước khi mang tới. Có chùa nhận, có chùa không — mỗi nơi một quy định, và thờ thần vốn khác thờ Phật. Gọi hỏi trước cho chắc, đừng mang tới rồi để lại ngoài cổng.
- Chùa không nhận thì hỏi nơi làm tượng hoặc tiệm đồ thờ. Chỗ làm tượng biết đường xử lý theo chất liệu — sứ, lưu ly, composite mỗi thứ một kiểu.
- Không đâu nhận thì tự thu xếp cho sạch sẽ, kín đáo. Gói kỹ rồi bỏ đúng chỗ, đừng để lộ thiên nơi công cộng.
Hai điều nên tránh trong mọi trường hợp:
- Đừng bỏ ra gốc cây, kẹt đá hay thả xuống sông. Xưa tượng nặn bằng đất, để ngoài trời thì tự tan ra. Tượng bây giờ là sứ, là lưu ly, nằm đó rất lâu — vừa mất tôn kính vừa khó coi cho người đi đường.
- Gói kỹ mảnh vỡ trước khi mang đi. Mảnh sứ và lưu ly sắc như dao.
Việc này không cần nghi lễ gì phức tạp. Thắp nén nhang thưa một câu, rồi làm cho chu đáo là đủ.
Tóm lại
- Mẻ nhỏ, nhìn không thấy → thờ tiếp.
- Hư nhẹ → sửa trước.
- Sửa không được → thay, và thay một ông thôi cũng được.
- Thay lẻ thì chọn cho hợp với ông còn lại; muốn thật đều màu thì thay cả cặp.
- Pho cũ đừng bỏ ngoài đường.
Còn lại thì tuỳ nhà. Bàn thờ sạch sẽ, hương khói đều đặn vẫn là phần quan trọng hơn cả.
Bài viết bởi Nhà Quang Vinh