Hoá vàng đưa ông bà mùng mấy?

Ăn Tết mấy ngày, tới lúc phải làm lễ tiễn ông bà. Lễ này quen gọi là hoá vàng, trong Nam nhiều nhà gọi là đưa ông bà.

Câu hỏi hay gặp nhất: làm mùng mấy mới phải.

Mùng mấy

Không có ngày cố định cho mọi nhà. Thường rơi vào khoảng mùng 3 tới mùng 7.

Mấy kiểu hay gặp:

• Mùng 3 — phổ biến nhất, hết ba ngày Tết là đưa ông bà.
• Mùng 4, mùng 5 — nhà nào ăn Tết dài hơn.
• Mùng 7 — có nhà giữ tới hết mùng bảy, gọi là hạ nêu.
• Nhà buôn bán có khi đưa sớm để còn mở hàng, có nhà lại giữ tới sau rằm tháng Giêng.

Cứ chọn ngày cả nhà có mặt đông đủ. Đó mới là điều đáng tính hơn cả.

Mâm lễ

Mâm hoá vàng thường như mâm cúng Tết, không cần thêm gì lạ:

• Hương, hoa tươi, trầu cau, trà rượu, nước
• Mâm ngũ quả (dùng luôn mâm đang bày)
• Bánh chưng hoặc bánh tét
• Mâm cơm — mặn hoặc chay tuỳ nhà. Trong Nam hay có gà luộc, thịt kho, canh, xôi.
• Tiền vàng, quần áo giấy để hoá

Nhiều nhà làm mâm này chung với bữa cơm cuối cùng của Tết, ăn xong là dọn.

Cách làm

1. Bày mâm, thắp nhang, khấn — thưa rằng Tết đã xong, con cháu tiễn ông bà, xin các cụ phù hộ cho năm mới.
2. Đợi nhang tàn hẳn rồi mới hoá vàng. Đừng hoá lúc nhang còn đang cháy.
3. Hoá vàng. Nhiều nhà hoá phần dâng thần linh trước, phần gia tiên sau; có nhà hoá riêng từng phần cho khỏi lẫn. Có nhà vẩy chút rượu lên đám tro khi hoá xong. Mỗi nhà một kiểu, không phải ai cũng làm giống ai.
4. Hạ lễ, chia lộc cho người trong nhà.

Hoá vàng cho an toàn

Đây là chỗ mỗi năm đều có nhà gặp chuyện:

• Hoá trong thùng hoặc chậu kim loại, đặt chỗ trống, tránh mái tôn, rèm, xe máy, bình gas.
• Đứng trông cho tới lúc tàn hẳn, rồi dội nước.
• Gió lớn thì che chắn, đừng để tàn giấy bay sang nhà bên.
• Chung cư thì xuống đúng chỗ ban quản lý bố trí.
• Tro nguội thì gom lại, nhiều nhà đem vùi gốc cây hoặc thả sông.



Bàn thờ sau khi đưa ông bà

Đưa ông bà xong thì bàn thờ trở lại nhịp ngày thường:

• Hạ mâm cỗ, bánh trái. Trái cây còn ăn được thì chia nhau; món nào bắt đầu hư thì bỏ, đừng tiếc mà để trên bàn thờ tới héo quắt.
• Hoa thì giữ tới lúc tàn rồi thay.
• Cặp bánh tét, bánh chưng trên bàn thờ hạ xuống luôn, để lâu là mốc.
• Thay nước, lau qua mặt tủ, rồi thắp nhang lại như ngày thường.

Có nhà giữ mâm ngũ quả tới rằm tháng Giêng cho đẹp bàn thờ. Được, miễn là quả còn tươi — thấy bắt đầu úng thì hạ.

Còn rằm tháng Giêng

Đưa ông bà xong chưa phải là hết chuyện đầu năm. Còn vía Thần Tài mùng 10 và rằm tháng Giêng — hai mốc nhiều nhà coi trọng, chúng tôi kể riêng ở đây.

Văn khấn

Bài khấn hoá vàng có sẵn trong bài Cúng Tết trọn mùa, phần "Hoá vàng, đưa ông bà".

Không dùng bài khấn thì thắp nhang thưa bằng lời của mình: xưng tên, thưa hôm nay là ngày mấy, Tết đã xong, con cháu tiễn ông bà, mong ông bà phù hộ cho cả nhà năm mới bình an.