Hoa chưng bàn thờ ngày Tết

Mua hoa chưng Tết thì ai cũng mua, nhưng mua xong hai ngày hoa rũ xuống là chuyện thường gặp. Nhất là mấy ngày Tết nắng, nhà đóng cửa, nhang khói nhiều.

Bài này nói hai chuyện: chọn hoa nào, và chưng sao cho tới hết Tết vẫn còn tươi.

Hoa hay dùng chưng bàn thờ

Mấy loại quen thuộc, xếp theo độ bền:

• Cúc vàng — bền nhất trong nhóm hay dùng, chưng cả tuần vẫn còn nhìn được. Nhiều nhà chọn vì vậy.
• Vạn thọ — trong Nam nhà nào cũng có dịp Tết, để được lâu, màu vàng cam đậm.
• Lay ơn (hoa dơn) — dáng cao, cắm bình đứng đẹp, nở dần từ dưới lên nên chưng được lâu.
• Huệ ta — thơm, nhiều nhà chuộng vì mùi hợp bàn thờ.
• Đồng tiền — màu tươi, dễ mua, nhưng cuống mềm dễ gãy gập trong bình.
• Sen — đẹp và hợp bàn thờ nhất, nhưng dịp Tết không phải mùa nên hiếm và đắt.

Mai và đào thì phần nhiều chưng ở phòng khách chứ ít cắm lên bàn thờ. Nhà nào muốn thì cắt một cành nhỏ cắm cho có sắc xuân, cũng được.



Hoa nhiều nhà tránh

Chuyện kiêng hoa thì mỗi nơi nói một kiểu, và nói thật là các nguồn không thống nhất với nhau.

Hay nghe nhất là tránh hoa ly, vì cái tên đọc ra nghe như "chia ly". Có nhà kiêng, có nhà vẫn cắm bình thường.

Ngoài ra còn nghe kiêng hoa nhài, hoa dâm bụt, hoa phù dung — nhưng mỗi vùng kể một khác.

Chúng tôi nghĩ chuyện này đơn giản thôi: nhà mình quen kiêng gì thì theo nấy, còn không quen thì cũng đừng để bụng. Hoa tươi, sạch, thơm là hợp bàn thờ.

Có một thứ nên tránh thật, không phải vì kiêng cữ gì: hoa đã héo mà vẫn để trên bàn thờ. Bày cho có mà không ngó tới thì thà bớt đi.

Hoa giả thì sao

Nhiều nhà dùng hoa giả cho tiện, nhất là nhà đi vắng thường xuyên hoặc bàn thờ ở chỗ khó với tay. Có nhà thì chỉ chưng hoa tươi.

Cả hai đều có người làm, tuỳ nhà thôi.

Dùng hoa giả thì nhớ một điều: hoa giả bám bụi rất nhanh, để lâu nhìn xám xịt còn tệ hơn hoa tươi héo. Cứ vài tháng đem giũ bụi, rửa nhẹ rồi phơi khô.

Nhiều nhà làm cách dung hoà: hoa giả chưng thường ngày, tới Tết và ngày rằm mùng 1 thì thay hoa tươi.

Chưng sao cho lâu tàn

Mấy việc nhỏ này quyết định hoa để được ba ngày hay bảy ngày:

• Cắt vát cuống một góc chéo trước khi cắm, cắt xong cắm liền vào nước. Cắt vát thì mặt hút nước rộng hơn.
• Tỉa hết lá phần ngập trong nước. Lá ngâm nước là thối, thối thì nước đục, nước đục thì cả bình tàn nhanh.
• Thay nước một hai ngày một lần, tráng bình cho sạch nhớt ở đáy.
• Đừng để bình hoa cạnh mâm trái cây chín. Trái cây chín toả ra hơi làm hoa mau tàn — chỗ này ít người biết mà lại rất thật. Bày hoa một bên, quả bên kia là vừa cân mâm vừa lợi cho hoa.
• Tránh nắng chiếu thẳng và tránh gió quạt.
• Hoa mua về đừng cắm ngay khi còn nụ cứng đơ, mà cũng đừng chọn bó đã nở bung hết. Chọn bó vừa hé là chưng được lâu nhất.

Cắm mấy bông, cắm cao bao nhiêu

Số bông thì có nhà đếm lẻ, có nhà không để ý. Không có luật nào ở đây.

Chiều cao thì có: đừng cắm cao quá che mất di ảnh, bài vị hay tượng thờ. Đây là lỗi hay gặp nhất, nhất là với lay ơn và huệ — cành dài, cắm nguyên không cắt là cao gần bằng người.

Cách ướm dễ nhất: cắm thử, lùi ra đứng ở chỗ thắp nhang nhìn vào. Thấy che thì cắt bớt cuống.

Một bình hay một đôi

Bàn thờ rộng thì nhiều nhà cắm một đôi lọ hai bên cho cân.

Bàn thờ hẹp thì một bình một bên, mâm quả bên kia là gọn nhất. Đừng cố nhét hai lọ vào bàn nhỏ rồi không còn chỗ đặt kỷ chén.

Lọ hoa cũng nên chọn theo bàn: bàn thấp thì lọ dáng thấp miệng loe, bàn cao thì lọ cao. Lọ quá nặng so với bó hoa thì nhìn cụt, lọ quá nhẹ thì cắm hoa cao vào dễ đổ.

Trước Tết mua sớm một chút

Hai bảy hai tám tháng Chạp là chợ hoa đông nhất và cũng là lúc giá cao nhất. Nhà nào tính chưng hoa cả tuần Tết thì mua sớm hơn vài ngày, chọn bó còn hé nụ, về cắt cuống cắm nước là vừa đẹp đúng mấy ngày Tết.

Cách bày cả bàn thờ ngày Tết cho cân, chúng tôi nói ở bài này.